Θύελλα αντιδράσεων έχουν ξεσηκώσει τα απομνημονεύματα της Άνγκελα Μέρκελ καθώς αποκαλύπτουν μεγάλα παρασκήνια της ευρωπαϊκής πολιτικής ζωής, από την δική της οπτική γωνία. Η πρώην Καγκελάριος της Γερμανίας με ένα βιβλίο, το οποίο έγινε best – seller πριν καν κυκλοφορήσει τάραξε τα νερά της πολιτικής συζήτησης παγκοσμίως.
Τα πολυαναμενόμενα απομνημονεύματα της με τίτλο «Ελευθερία: Αναμνήσεις 1954-2021» (Freiheit: Erinnerungen 1954-2021), κυκλοφορούν στις 26 Νοεμβρίου. Η ίδια έγραψε το βιβλίο χωρίς συμβούλους ή ιστορικούς, έχοντας στο πλευρό της μόνο την στενή της συνεργάτιδα, Mπεάτε Μπάουμαν, ενώ μόνες τους διάλεξαν και τον παραδοσιακό εκδοτικό οίκο Kiepenheuer & Witsch στην Κολωνία.
«Η Άγκελα Μέρκελ ανέλαβε την ευθύνη διακυβέρνησης της Γερμανίας για 16 χρόνια, είχε το τιμόνι της χώρας σε πολυάριθμες κρίσεις και διαμόρφωσε τη γερμανική και διεθνή πολιτική και κοινωνία με τις πράξεις και τη στάση της. Αλλά φυσικά η Άγκελα Μέρκελ δεν γεννήθηκε καγκελάριος» αναφέρεται χαρακτηριστικά στο εισαγωγικό σημείωμα του πολυαναμενόμενου βιβλίου, που αναμένεται να κυκλοφορήσει σε τριάντα γλώσσες, μεταξύ τους και τα ελληνικά.
Αν και το πλήρες περιεχόμενό του παραμένει επτασφράγιστο μυστικό, πρόκειται για ένα βιβλίο, διαβάζουμε στο εισαγωγικό σημείωμα, «που ρίχνει φως στον τρόπο λήψης αποφάσεων στην εποχή μας και προσφέρει μια μοναδική ματιά στα ενδότερα της εξουσίας. Και αποτελεί μια καθοριστική έκκληση υπέρ της Ελευθερίας».
Ο Αλέξης Τσίπρας, ο Πούτιν και ο Τραμπ
Oι πρώτες διαρροές στον γερμανικό Τύπο είναι αποκαλυπτικές για πρόσωπα, πρωθυπουργούς, decision makers, κρίσεις, καθοριστικές στιγμές της σύγχρονης διεθνούς, ευρωπαϊκής και γερμανικής ιστορίας. Όλα και όλοι αναλύονται στο βιβλίο των 700 περίπου σελίδων με ρεαλισμό και διπλωματία.
Ως καγκελάριος της Γερμανίας από το 2005 έως το 2021 συναναστράφηκε με πολλά πολιτικά πρόσωπα από διαφορετικές χώρες: Πούτιν, Τραμπ, Ομπάμα, Ερντογάν αλλά και όλους τους Έλληνες πρωθυπουργούς των σκληρών χρόνων της κρίσης. Πολλές θα είναι, μάλιστα, οι αναφορές στο κρίσιμο 2015 επί διακυβέρνησης Αλέξη Τσίπρα και στην τελική απόφαση για την παραμονή της Ελλάδας στην ευρωζώνη.
Τα σημεία που κεντρίζουν όμως το ενδιαφέρον των γερμανικών μέσων, όπως της εφημερίδας Zeit που προδημοσίευσε αποσπάσματα, έχουν να κάνουν κυρίως με τις σχέσεις Γερμανίας και Ρωσίας, τις συχνές επαφές που είχε με τον Βλάντιμιρ Πούτιν αλλά και με τον Ντόναλντ Τραμπ. Παράλληλα, αναφέρεται στη διαχείριση διαδοχικών κρίσεων: από την κατάρρευση της Lehman Brothers, στη διεθνή χρηματοπιστωτική κρίση, την ευρωκρίση μέχρι την προσφυγική κρίση και την πανδημία.
Για τον Πούτιν γράφει ότι «ήταν μονίμως σε επιφυλακή, μήπως και του συμπεριφερθεί κάποιος άσχημα. Ήταν πάντα έτοιμος να απολαύσει παιχνίδια εξουσίας με το σκυλί του και να κάνει τους άλλους να τον περιμένουν».
Αναφέρεται, επίσης, στο περίφημο στιγμιότυπο με το μαύρο λαμπραντόρ του Πούτιν στο Κρεμλίνο, την ώρα επίσημης συνάντησης, κι ενώ ο Πούτιν γνώριζε τον φόβο της Μέρκελ για τους σκύλους. Σχετικά με τον Τραμπ, η ίδια θυμάται ότι θαύμαζε τον Πούτιν και ότι έβλεπε τα πάντα ως «εργολαβία». Για τον Ίλον Μασκ, εκφράζεται με ανησυχία, ειδικά για το γεγονός ότι ένας επιχειρηματίας, ο οποίος έχει τους περισσότερους δορυφόρους γύρω από τη γη, θα λαμβάνει πολιτικές αποφάσεις.
Τι αναφέρει για Ουκρανία, Ρωσία
Η Άνγκελα Μέρκελ, επίσης, επιμένει στο «όχι» που είπε το 2008 για μια γρήγορη ένταξη της Ουκρανίας και της Γεωργίας στο ΝΑΤΟ καθώς γνώριζε τι θα σήμαινε κάτι τέτοιο για τη Ρωσία και τον Πούτιν. Δικαιολογεί την άρνησή της ως ένα μέσο προστασίας απέναντι στην «επιθετικότητα του Πούτιν». Αποκαλύπτει μάλιστα ότι ο Ρώσος πρόεδρος της είχε πει: «Δεν θα είσαι για πάντα καγκελάριος. Και τότε, θα γίνουν μέλη του ΝΑΤΟ. Και αυτό ακριβώς θέλω να εμποδίσω».
Για τις κατηγορίες ότι διατηρούσε φιλορωσική στάση αναφορικά με το δίκτυο αγωγών Nord Stream, θεωρεί ότι η στήριξη του συγκεκριμένου έργου ήταν σωστή δεδομένου ότι η γερμανική βιομηχανία χρειαζόταν εναγωνίως φθηνό ρωσικό αέριο.
Οι αποκαλύψεις, πάντως, σχετικά με την Ουκρανία και τη Ρωσία, προκαλούν ήδη θύελλα αντιδράσεων. Ο πρώην πρέσβης της Ουκρανίας στο Βερολίνο, Αντρίι Μέλνικ, αποκαλεί στο Spiegel, «αποτυχημένη» την εξωτερική πολιτική της Μέρκελ, ειδικά αναφορικά με την Ουκρανία και τη Ρωσία. «Θα ήταν ένδειξη δύναμης και όχι αδυναμίας να παραδεχόταν τουλάχιστον στα απομνημονεύματά της το φιάσκο, ώστε να αποφευχθούν στο μέλλον παρόμοιες καταστροφές».
Σφοδρή κριτική στην γερμανική πολιτική σκηνή
Η Άγκελα Μέρκελ φαίνεται ότι σχεδίαζε για καιρό τα απομνημονεύματα της αθόρυβα. Στη μοναδική συνέντευξη που παραχώρησε στο Spiegel πριν από τη δημοσίευση του βιβλίου της, σχολιάζει την αποτυχία της συγκυβέρνησης Σοσιαλδημοκρατών-Πρασίνων-Φιλελευθέρων και κατηγορεί στους Σολτς και Λίντνερ ανδρική ανωριμότητα.
«Männer!» (Άνδρες!), αναφωνεί μετά από σχετική ερώτηση για τη διαμάχη των δύο ανδρών. Θεωρεί μη συμβατή με τον ρόλο του καγκελαρίου ως επικεφαλής ενός «συνταγματικού οργάνου», όπως λέει, την οργή του μπροστά στις κάμερες κατά του Λίντνερ, του υπουργού Οικονομικών που απέπεμψε ο Σολτς μετά από ρήξη σχετικά με τον προϋπολογισμό, οδηγώντας τη συγκυβέρνηση στη διάλυση.
Για την Μέρκελ πρόκειται για «τυπική ανδρική συμπεριφορά» το να «παίρνεις τα πράγματα προσωπικά. Στην πολιτική αυτό θα πρέπει να αποφεύγει κανείς όσο το δυνατόν περισσότερο».
«Ως καγκελάριος πρέπει να αντιμετωπίσεις δύσκολες συνθήκες. Νιώθεις πολλά συναισθήματα, όμως είναι καλύτερα να φωνάζεις έχοντας απέναντί σου τον τοίχο, παρά μπροστά στο γερμανικό κοινό», παρατηρεί.
Εμμέσως, τα πυρά της εξαπολύει και στο κόμμα της, τους Χριστιανοδημοκράτες του Φρίντριχ Μερτς, σφοδρού εσωκομματικού αντιπάλου της στο παρελθόν, ως προς την αυστηρή γραμμή που ακολουθούν στο μεταναστευτικό. Διαβάζοντας κανείς ξανά τα λεγόμενά της καταλήγει σε ένα συμπέρασμα: ότι δεν έχει μετανιώσει για εκείνο το ιστορικό «Wir schaffen das» (Θα τα καταφέρουμε), που άνοιξε τα γερμανικά σύνορα σε εκατοντάδες χιλιάδες πρόσφυγες.
