Λιγότερο από δύο ημέρες άντεξε το επικοινωνιακό αποτύπωμα του πρόσφατου ανασχηματισμού της κυβέρνησης, καθώς η παραίτηση του Αρίστου Δοξιάδη ήρθε να αμαυρώσει την προσπάθεια του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη για ένα νέο ξεκίνημα και να διαλύσει τις όποιες ελπίδες είχε καλλιεργηθεί στο εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας.
Το κλίμα στο εσωτερικό του κυβερνώντος κόμματος περιγράφεται ως απογοητευτικό, σύμφωνα με δηλώσεις βουλευτών. Ένας από αυτούς, σε πρόσφατο γεύμα με συναδέλφους, εξέφρασε την έντονη δυσαρέσκεια του λέγοντας χαρακτηριστικά: «Πώς γίνεται μετά τον ανασχηματισμό 110 βουλευτές – όσοι δεν μπήκαν στην κυβέρνηση – να είναι δυσαρεστημένοι;».
Ωστόσο, η δυσαρέσκεια των βουλευτών δεν περιορίζεται μόνο στην προσωπική τους μη ένταξη στο νέο κυβερνητικό σχήμα. Αντιθέτως, φαίνεται να είναι γενικότερη και να αφορά την εκτίμηση ότι η κυβέρνηση θα συνεχίσει την πορεία υποχώρησης, γεγονός που, κατά την άποψή τους, θέτει σε κίνδυνο την επανεκλογή των περισσότερων από αυτούς σε ενδεχόμενες μελλοντικές εκλογές.
Στο πλαίσιο αυτό, οι πρώτες δημόσιες διαφωνίες έχουν ήδη κάνει την εμφάνισή τους. Ο βουλευτής Θανάσης Πλεύρης αναφέρθηκε στο ζήτημα της αποχώρησης του Νίκου Τσάφου, ενώ ο Ανδρέας Κατσανιώτης προχώρησε σε ευθεία κριτική κατά του πρωθυπουργού, δηλώνοντας ότι «η επιλογή του Αρίστου Δοξιάδη ήταν λάθος και δεν εκφράζει την παράταξη».
Ο κ. Κατσανιώτης πήρε μάλιστα αποστάσεις – με καθυστέρηση – από την απόφαση διαγραφής του πρώην πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά, αναφέροντας ότι συμμερίζεται την ευρύτερη ανάλυση του κ. Σαμαρά για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η χώρα στο νέο διεθνές περιβάλλον που διαμορφώνεται υπό την ηγεσία του Ντόναλντ Τραμπ. Οι εξελίξεις αυτές υπογραμμίζουν την εσωτερική αναταραχή που ακολουθεί τον πρόσφατο ανασχηματισμό και εγείρουν ερωτήματα για την ενότητα και τη στρατηγική της Νέας Δημοκρατίας.
Παρασκηνιακές συνεννοήσεις στη ΝΔ
Έντονη κινητικότητα παρατηρείται στο εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας μετά την παραίτηση του Αρίστου Δοξιάδη, με περίπου 25 βουλευτές από όλες τις πτέρυγες του κόμματος, πλην των στενών συνεργατών του πρωθυπουργού, να πραγματοποιούν συναντήσεις και να ανταλλάσσουν απόψεις. Πέρα από την έκφραση της ανησυχίας τους, οι συζητήσεις επικεντρώνονται στην επόμενη μέρα και στον συντονισμό των πιθανών τους κινήσεων. Σύμφωνα με πληροφορίες, η κατάθεση κοινοβουλευτικών ερωτήσεων είναι ένα από τα πιθανά σενάρια που εξετάζονται.
Ο κύριος προβληματισμός των βουλευτών εστιάζεται στην εξωτερική πολιτική, εκφράζοντας ανησυχία για τις συνεχείς υποχωρήσεις έναντι της Τουρκίας, καθώς και στην οικονομική πολιτική, θεωρώντας ότι η συνέχιση της ίδιας γραμμής από το δίδυμο Χατζηδάκη-Πιερρακάκη θα διατηρήσει στάσιμο το βιοτικό επίπεδο των πολιτών. Επιπλέον, ο νόμος για τον γάμο των ομοφυλοφίλων θεωρείται ότι έχει οδηγήσει σε απομάκρυνση περισσότερων από ένα εκατομμύριο ψηφοφόρων της ΝΔ μεταξύ των εκλογών του 2023 και του 2024.
Βουλευτής που συμμετέχει στις συζητήσεις εξηγεί το κλίμα που επικρατεί: «Οι βουλευτές βλέπουν το κλίμα στον κόσμο, στις εκλογικές τους περιφέρειες και αυτό μεταφέρουν. Εάν το κλίμα ήταν καλό με προοπτική επανεκλογής, θα ξεπερνούσαν την προσωπική τους πικρία. Τώρα κάποιοι από εμάς, ανάλογα με την περιφέρεια, διαπιστώνουμε συνθήκες κατάρρευσης. Το επιχείρημα ότι απέναντι (στην αντιπολίτευση) δεν υπάρχει τίποτε, δεν λειτουργεί πια. Ίσως και να απελευθερώνει τους ψηφοφόρους μας».
Στο πλαίσιο αυτό, η επικείμενη εκλογή νέου γραμματέα της Κοινοβουλευτικής Ομάδας αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον, μετά την τοποθέτηση του Σταύρου Καλαφάτη στη θέση του παραιτηθέντος Αρίστου Δοξιάδη. Οι αναπληρωτές γραμματείς της Κοινοβουλευτικής Ομάδας, στην τελευταία σύσκεψη που είχαν με τον κ. Καλαφάτη, του εξέφρασαν παράπονα, επισημαίνοντας χαρακτηριστικά: «γιατί δεν τα μετέφερε μέχρι τώρα στην ηγεσία της κυβέρνησης;».
Η πρόθεση του Μεγάρου Μαξίμου είναι να προχωρήσει σε μια διαδικασία ψηφοφορίας δι’ ανατάσεως της χειρός για την εκλογή του νέου γραμματέα. Ωστόσο, αρκετοί βουλευτές επιθυμούν να πραγματοποιηθεί κανονική συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας με ομιλίες και τοποθετήσεις. Το Μέγαρο Μαξίμου ανησυχεί ότι μια τέτοια εξέλιξη θα επαναφέρει το κλίμα έντονης κριτικής που είχε εκφραστεί ακόμη και προσωπικά προς τον Κυριάκο Μητσοτάκη στην συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας μετά τις ευρωεκλογές.
Για τον λόγο αυτό, δεν έχει πραγματοποιηθεί άλλη συνεδρίαση, ενώ η Κεντρική Επιτροπή του κόμματος παραμένει ουσιαστικά αδρανής. Σε περίπτωση που κατατεθεί εναλλακτική πρόταση για τη θέση του γραμματέα της Κοινοβουλευτικής Ομάδας και η ψηφοφορία θα είναι μυστική, εκτιμάται ότι θα εκφραστεί η ευρεία δυσαρέσκεια για την πολιτική του Μεγάρου Μαξίμου, αλλά και για τις επιλογές προσώπων.
Ο ελέφαντας στο δωμάτιο
Η συζήτηση για την πρόταση μομφής, ο πρόσφατος ανασχηματισμός και οι καταγγελίες για αντισυνταγματικές μεθοδεύσεις γύρω από το ζήτημα του μπαζώματος, επιτείνουν την απαξίωση της κυβέρνησης και, ειδικότερα, του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, ο οποίος φέρει την ευθύνη για τις επιλογές αυτές, σύμφωνα με πηγές εντός της Νέας Δημοκρατίας.
Ενδεικτικές της κατάστασης είναι οι δημοσκοπήσεις που καταγράφουν συνεχή πτώση των ποσοστών της κυβέρνησης. Παρά τις προσπάθειες ορισμένων δημοσκόπων να παρουσιάσουν μια πιο ευνοϊκή εικόνα, αναλύοντας και τη «διακύμανση της εκτίμησης», τα πραγματικά νούμερα παραμένουν ανησυχητικά για τη ΝΔ. Η τελευταία δημοσκόπηση της Opinion Poll φέρνει την κυβέρνηση στο 26,1% με μια «μεσοσταθμική» εκτίμηση στο 28,1%, ξεκινώντας από μια πρόθεση ψήφου της τάξης του 23,6%.
Ωστόσο, η πραγματική εικόνα, σύμφωνα με εκτιμήσεις, δείχνει τη Νέα Δημοκρατία να κινείται στην πρόθεση ψήφου γύρω στο 20% με 23%. Χαρακτηριστική είναι η δημοσκόπηση της εταιρίας Good Affairs για «ΤΟ ΒΗΜΑ», η οποία της δίνει 19,2%, ενώ ακόμη και στην «αμφίβολη» εκτίμηση ψήφου καταγράφεται στο 25,2%. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι είναι θέμα χρόνου οι δημοσκοπήσεις να δείξουν την κυβέρνηση να κινείται με «10» μπροστά.
Μέσα σε αυτό το ζοφερό πολιτικό τοπίο, τα σενάρια διαδοχής του Κυριάκου Μητσοτάκη κερδίζουν έδαφος. Δύο βασικά σενάρια κυριαρχούν: είτε η παραμονή του στην ηγεσία μέχρι τις εκλογές και η αποχώρησή του αμέσως μετά, είτε η αλλαγή ηγεσίας «εν πλω». Το δεύτερο σενάριο κερδίζει έδαφος, αν και αντιμετωπίζει δυσκολίες, καθώς δεν έχει υπάρξει ευρύτερη συμφωνία για το πρόσωπο που θα αναλάβει. Στην περίπτωση αυτή, ο νέος πρωθυπουργός θα προέρχεται από την Κοινοβουλευτική Ομάδα. Ωστόσο, «Σαμαρικοί» βουλευτές υποστηρίζουν ότι ο προτεινόμενος πρωθυπουργός δεν είναι απαραίτητο να είναι μέλος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας.
Ένας ακόμη απρόβλεπτος παράγοντας είναι η στάση της νέας ηγεσίας Τραμπ απέναντι στην ελληνική κυβέρνηση. Ο πρωθυπουργός φέρεται να αναζητά αγωνιωδώς πρόσβαση στο περιβάλλον Τραμπ, με στόχο να εξασφαλίσει μια συνάντηση στον Λευκό Οίκο και να παρουσιάσει στο εσωτερικό την αποκατάσταση των σχέσεων. Πληροφορίες κάνουν λόγο για σημαντικά κονδύλια από κρατικά ταμεία μέσω επιχειρηματιών για την ενίσχυση του lobbying.
Αντιθέτως, κυκλοφορούν πληροφορίες ότι το περιβάλλον Τραμπ δεν έχει λησμονήσει την ταύτιση Μητσοτάκη με την κυβέρνηση Μπάιντεν και τις «αντιτραμπικές» δηλώσεις του πρωθυπουργού στο Κοινοβούλιο. Αυτό αναμένεται να φανεί και από την τοποθέτηση της νέας Αμερικανίδας πρέσβειρας. Επιπλέον, ανησυχία επικρατεί σε γαλάζιους κύκλους για πιθανές αποκαλύψεις, όπως αυτές που αφορούσαν πληρωμές της USAID σε άλλες χώρες, όπως η Αγγλία και η Γερμανία, μέσω της πλατφόρμας Χ. Ορισμένοι εκτιμούν ότι η κυβέρνηση είναι τόσο ευάλωτη και αποσταθεροποιημένη που δεν θα αντέξει.
