Παρά τη σχετική υποχώρηση του πληθωρισμού, η οικονομική ασφυξία εξακολουθεί να πλήττει τα ελληνικά νοικοκυριά, σύμφωνα με τις πρόσφατες έρευνες. Η εγκατεστημένη ακρίβεια και οι χαμηλοί μισθοί διατηρούν την απαισιοδοξία των καταναλωτών σε υψηλά επίπεδα, δημιουργώντας ένα αίσθημα ανασφάλειας για το μέλλον.
Η ετήσια έρευνα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ για το εισόδημα και τις δαπάνες διαβίωσης των νοικοκυριών αποκαλύπτει ότι το πρόβλημα της οικονομικής δυσχέρειας παραμένει μείζον για την ελληνική κοινωνία. Παράλληλα, η έρευνα του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών για την καταναλωτική συμπεριφορά στα σούπερ μάρκετ δείχνει ότι εννέα στους δέκα καταναλωτές δυσκολεύονται και περιορίζουν όσο μπορούν τις αγορές τους.
Και οι δύο αυτές έρευνες είχαν γίνει τον Γενάρη, όμως στους δύο μήνες που ακολούθησαν η κατάσταση των νοικοκυριών μάλλον επιδεινώθηκε παρά βελτιώθηκε, όπως δείχνει η περαιτέρω πτώση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης στην Ελλάδα που καταγράφηκε στην Έρευνα Οικονομικής Συγκυρίας του ΙΟΒΕ τον μήνα Μάρτιο και ανέδειξε τους Έλληνες καταναλωτές ως τους πιο απαισιόδοξους στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Μια αντίφαση καταγράφεται στην ελληνική οικονομία: ενώ ορισμένοι δείκτες δείχνουν σημάδια ανάκαμψης, η καθημερινότητα των πολιτών παραμένει δύσκολη. Το οικονομικό κλίμα, σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, παρουσιάζει μικρή βελτίωση( άνοδο στις 107,7 μονάδες τον Μάρτιο από 106,9 μονάδες τον Φεβρουάριο), ωστόσο η καταναλωτική εμπιστοσύνη παραμένει σε πτωτική πορεία.
Πώς εξηγείται αυτό το φαινόμενο; Η απάντηση βρίσκεται στην ανάλυση των επιμέρους τομέων της οικονομίας. Η βελτίωση του οικονομικού κλίματος οφείλεται κυρίως στην άνοδο των κατασκευών και της βιομηχανίας. Αντίθετα, οι τομείς που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών, όπως το λιανικό εμπόριο και οι υπηρεσίες, συνεχίζουν να υποχωρούν.
Με απλά λόγια, ενώ ορισμένοι επιχειρηματικοί τομείς ανακάμπτουν, η “τσέπη” του καταναλωτή παραμένει άδεια. Η αίσθηση της ακρίβειας και οι χαμηλοί μισθοί δημιουργούν ένα κλίμα ανασφάλειας, που δεν αποτυπώνεται στους γενικούς οικονομικούς δείκτες.
Αυτό το παράδοξο υπογραμμίζει την ανάγκη για στοχευμένες πολιτικές, που θα στηρίξουν τους καταναλωτές και θα διασφαλίσουν ότι η όποια οικονομική ανάκαμψη θα φτάσει σε όλα τα στρώματα της κοινωνίας.
Αρνητικές εκτιμήσεις
«Οι αισιόδοξες προβλέψεις για την παραγωγή στη βιομηχανία και οι λιγότερο απαισιόδοξες προβλέψεις για το πρόγραμμα εργασιών στις ιδιωτικές κατασκευές τροφοδότησαν θετικά το οικονομικό κλίμα» αναφέρει η έρευνα του ΙΟΒΕ. «Ωστόσο, φάνηκε να ενισχύονται οι αρνητικές εκτιμήσεις των καταναλωτών για την οικονομική κατάσταση των νοικοκυριών τους και την οικονομία της χώρας, με αντίστοιχη δυσμενή επίδραση σε λιανικό εμπόριο και υπηρεσίες» συνεχίζει.
Γιατί όμως η βελτίωση του οικονομικού κλίματος δεν οδηγεί σε άνοδο της καταναλωτικής εμπιστοσύνης; «Τα μακροοικονομικά και δημοσιονομικά δεδομένα της οικονομίας παραμένουν σταθερά, ενώ η μείωση της ανεργίας δημιουργεί εισοδήματα σε περισσότερα νοικοκυριά. Το ίδιο συμβαίνει όμως και με τον πληθωρισμό, που εμμένει σε επίπεδα άνω του 2%» αναφέρει η έρευνα του ΙΟΒΕ, παραπέμποντας στην εγκατεστημένη ακρίβεια που, έχοντας διαβρώσει τα εισοδήματα των νοικοκυριών, συνεχίζει να τροφοδοτεί την πτώση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης – βυθίζοντάς τη σε τόσο αρνητικό έδαφος που σε καμία άλλη χώρα της ΕΕ δεν απαντάται.
Ειδικότερα, σε ό,τι αφορά την καταναλωτική εμπιστοσύνη, το ΙΟΒΕ επισημαίνει:
Πρώτον, ότι ο δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης βρέθηκε τον Μάρτιο χαμηλότερα, στις -43,7 μονάδες έναντι -41,9 μονάδων τον Φεβρουάριο, μέτρηση η οποία για έναν ακόμη μήνα εμφάνισε τους Ελληνες καταναλωτές ως τους πιο απαισιόδοξους στην ΕΕ, μάλιστα με διαφορά από τους επόμενους που είναι οι Εσθονοί (-35,2) και οι Σλοβένοι (-27,6) και πολύ κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ που διαμορφώνεται στις -13,9 μονάδες και της ευρωζώνης που βρίσκεται στις -14,5 μονάδες. Οι Ελληνες καταναλωτές τα βλέπουν «μαύρα» σε ό,τι αφορά και τη γενικότερη οικονομική κατάσταση στη χώρα και τα προσωπικά τους οικονομικά.
Δεύτερον, ότι επιδεινώθηκαν περαιτέρω οι αρνητικές εκτιμήσεις των καταναλωτών για την οικονομική κατάσταση των νοικοκυριών τους το τελευταίο δωδεκάμηνο. Συγκεκριμένα, το 60% είπε ότι τον τελευταίο χρόνο η οικονομική του κατάσταση επιδεινώθηκε ελαφρά ή αισθητά και μόνο το 3% ότι είχε μικρή βελτίωση.
Τρίτον, ότι επιδεινώθηκαν περαιτέρω οι προσδοκίες των νοικοκυριών για το μέλλον τους, καθώς το 55% δήλωσε ότι αναμένει ελαφρά ή αισθητή επιδείνωση της οικονομικής του κατάστασης μέσα στους επόμενους 12 μήνες, ενώ μόλις το 6% προέβλεψε μικρή βελτίωση.
Τέταρτον, ότι τα νοικοκυριά συνεχίζουν να βλέπουν «γκρίζες» τις προοπτικές σε ό,τι αφορά την οικονομική κατάσταση της χώρας, καθώς το 62% των καταναλωτών δήλωσε ότι αναμένει ελαφρά ή αισθητή επιδείνωση μέσα στο επόμενο δωδεκάμηνο έναντι του 21% που αναμένει σταθερότητα.
Πέμπτον, ότι υποχωρεί περαιτέρω η πρόθεση των νοικοκυριών για μείζονες αγορές το προσεχές δωδεκάμηνο. Συγκεκριμένα, τον Μάρτιο το 54% δήλωσε πως θα κάνει λιγότερες ή πολύ λιγότερες μείζονες αγορές (επίπλων, ηλεκτρικών συσκευών κ.λπ.) το επόμενο δωδεκάμηνο έναντι 51% του Φεβρουαρίου, ενώ μόνο το 4% είπε ότι θα κάνει περισσότερες.
Δεν υπάρχει δυνατότητα αποταμίευσης
Έκτον, ότι η πρόθεση για αποταμίευση παραμένει πολύ χαμηλή, παρά την οριακή ενίσχυσή της. Ειδικότερα, το 83% των νοικοκυριών δήλωσε ότι δεν θεωρεί πιθανή την αποταμίευση στο επόμενο δωδεκάμηνο, όμως το 17% (έναντι 16% τον Φεβρουάριο) δήλωσε ότι τη θεωρεί πιθανή ή πολύ πιθανή.
Έβδομον, ότι υποχώρησαν οι προβλέψεις για άνοδο των τιμών, αν και παραμένουν υψηλές. Ειδικότερα, τον Μάρτιο το 57% των καταναλωτών δήλωσε ότι αναμένει άνοδο τιμών με τον ίδιο ή ταχύτερο ρυθμό έναντι 61% τον Φεβρουάριο και το 17% ότι αναμένει σταθερότητα.
Όγδοον, ότι μειώθηκαν, αν και οριακά, τα νοικοκυριά που δηλώνουν ότι «μόλις τα βγάζουν πέρα», παρότι αποτελούν ακόμη πλειονότητα. Ειδικότερα, το 63% των νοικοκυριών δήλωσε ότι «μόλις τα βγάζει πέρα» έναντι 64% τον Φεβρουάριο ενώ στο 8-9% παρέμειναν τα νοικοκυριά που ανέφεραν ότι ζουν αντλώντας από τις αποταμιεύσεις. Οι καταναλωτές που δήλωσαν ότι αποταμιεύουν λίγο ή πολύ αποτελούν το 22% του συνόλου, ενώ το ποσοστό όσων δήλωσαν ότι έχουν χρέη διαμορφώθηκε στο 6% από 7% τον προηγούμενο μήνα.
Τέλος, αυξήθηκε το ποσοστό των νοικοκυριών που δήλωσαν αβεβαιότητα για τη μελλοντική οικονομική κατάστασή τους, με το 54,4% να δηλώνει ότι δύσκολα μπορεί να προβλέψει την οικονομική του κατάσταση στο επόμενο δωδεκάμηνο έναντι 51,9% που δήλωνε αβεβαιότητα τον προηγούμενο μήνα.
