Μετά από επτά μήνες συνεχιζόμενων διαπραγματεύσεων, πέντε κόμματα στο Βέλγιο κατέληξαν σε συμφωνία και σχημάτισαν κυβέρνηση συνασπισμού ανοίγοντας τον δρόμο για τον Φλαμανδό εθνικιστή Μπαρτ Ντε Βέβερ να αναλάβει την πρωθυπουργία της χώρας.

«Μετά από επτά μήνες, επιτέλους έχουμε κυβέρνηση», δήλωσε ο Κόνερ Ρουσό, πρόεδρος του κεντροαριστερού κόμματος Vooruit, το οποίο συμμετέχει στον νέο κυβερνητικό συνασπισμό.

Η συμφωνία προς το παρόν είναι ανεπίσημη, καθώς οι διαπραγματευτές αναμένουν την επίσημη έγκριση των κομματικών οργάνων. Ο σχηματισμός της νέας κυβέρνησης αποτελεί προϊόν συμβιβασμού μεταξύ των κομμάτων Νέα Φλαμανδική Συμμαχία (N-VA), Μεταρρυθμιστικό Κίνημα (MR), Les Engagés, Χριστιανοδημοκρατών και Φλαμανδών (CD&V) και Vooruit. Ο συνασπισμός ονομάζεται «Αριζόνα», λόγω των χρωμάτων της σημαίας της συγκεκριμένης αμερικανικής πολιτείας.

Το Βέλγιο περνούσε μία σημαντική πολιτική κρίση από τις τελευταίες εκλογές του Ιουνίου 2024, καθώς ήταν αδύνατον να σχηματιστεί κάποια κυβέρνηση. Το εκλογικό αποτέλεσμα είχε, πράγματι, διαψεύσει κάθε πιθανή πρόβλεψη.

Στη γαλλόφωνη Βαλλονία, πρώτο κόμμα αναδείχθηκε το κεντροδεξιό MR, αντί της παραδοσιακά κυρίαρχης Αριστεράς. Στη Φλάνδρα, η N-VA του Ντε Βέβερ διατήρησε την πρωτοκαθεδρία, μπροστά από την ακροδεξιά. Αν και η αρχική εκτίμηση ήταν ότι η γεωγραφική και ιδεολογική ισορροπία του εκλογικού αποτελέσματος θα διευκόλυνε τον σχηματισμό κυβέρνησης, οι διαφωνίες για τον προϋπολογισμό καθυστέρησαν τη διαδικασία.

Ο Βασιλιάς Φίλιππος έδωσε πολλές παρατάσεις στον Ντε Βέβερ για να σχηματίσει κυβέρνηση. Το τελεσίγραφο, όμως, δόθηκε στις αρχές του 2025. Αν δεν καταφέρει να φτάσει στην επίτευξη συμφωνίας, η χώρα θα οδηγούνταν σε νέες εκλογές.

Υπό τις βασιλικές πιέσεις, λοιπόν, οι διαπραγματεύσεις μπήκαν στην τελική ευθεία την Τετάρτη, με τα κόμματα να φτάνουν σε καταληκτική συμφωνία το βράδυ της Παρασκευής. Οι τελευταίες συζητήσεις πραγματοποιήθηκαν στη Βασιλική Στρατιωτική Ακαδημία στις Βρυξέλλες, κοντά στα κτίρια της Ε.Ε. Το αρχικό σχέδιο για συνεδρίαση στο κάστρο Val Duchesse εγκαταλείφθηκε λόγω τεχνικών προβλημάτων με τη θέρμανση και τις εγκαταστάσεις.

Alea iacta est! pic.twitter.com/aOZRYiZrPs

— Bart De Wever (@Bart_DeWever) January 31, 2025

Η επίτευξη της συμφωνίας, όμως, πραγματοποιείται υπό την σκιά σοβαρών εκκρεμοτήτων που καλείται να διαχειριστεί η νέα κυβέρνηση, καθώς λόγω της πολιτικής αβεβαιότητας που κράτησε επτά ολόκληρους μήνες:

• Το Βέλγιο καθυστέρησε να ορίσει τον νέο του Ευρωπαίο Επίτροπο.
• Η κυβέρνηση δεν υπέβαλε τα απαραίτητα δημοσιονομικά σχέδια στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας.

Η εθνικιστική ατζέντα του Ντε Βέβερ

Βασική επιδίωξη του ηγέτη του φλαμανδικού εθνικιστικού κόμματος N-VA, Ντε Βέβερ ήταν μέχρι πρότινος η ανεξαρτησία της Φλάνδρας. Το τελευταίο διάστημα, όμως, έχει μετριάσει την ακραία ρητορική του, και προτείνει ένα ομοσπονδιακό μοντέλο, στο οποίο οι περιφέρειες θα έχουν τη μέγιστη δυνατή αυτονομία, διατηρώντας ταυτόχρονα τον ελάχιστο κεντρικό βελγικό κρατικό μηχανισμό.

Η επικείμενη πρωθυπουργία Ντε Βέβερ θα φέρει πολλές συγκρούσεις και σημεία τριβής στη χώρα. Ο Γιαν Πέουμανς, πρώην πρόεδρος του Φλαμανδικού Κοινοβουλίου και μέλος της N-VA, σχολίασε πως «ένας Φλαμανδός εθνικιστής που μετακομίζει στην πρωθυπουργική κατοικία για να εκπροσωπήσει το Βέλγιο… θα δυσκολευόμουν με αυτό. Αλλά ίσως, για να σωθεί το Βέλγιο, πρέπει πρώτα να σωθεί η Φλάνδρα».

Στο επίκεντρο της νέας κυβέρνησης θα βρεθεί η μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος, με την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων σε συντάξεις, φορολογία και αγορά εργασίας. Οι εντάσεις, όμως, μεταξύ Ολλανδόφωνων και Γαλλόφωνων δεν έχουν εκτονωθεί ακόμα, ιδίως στην περιοχή των Βρυξελλών, η οποία παραμένει χωρίς κυβέρνηση.

Στην πρωτεύουσα, οι διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό τοπικής κυβέρνησης συνεχίζονται, με τα κόμματα να έχουν συμφωνήσει εντός των γλωσσικών τους ομάδων, αλλά όχι σε έναν κοινό συνασπισμό.

• Στην γαλλόφωνη πλευρά, ηγείται το κεντροδεξιό MR.
• Στην ολλανδόφωνη πλευρά, επικρατούν οι Πράσινοι.

Ο Αχμέντ Λαουέζ, όμως, ηγέτης του Σοσιαλιστικού Κόμματος των Βρυξελλών, έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο συνεργασίας με τη N-VA του Ντε Βέβερ. Παράλληλα, οι προτάσεις του να παρακαμφθούν οι θεσμικοί μηχανισμοί που διασφαλίζουν την εκπροσώπηση της ολλανδόφωνης μειονότητας στις Βρυξέλλες έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις.

Τα ερωτήματα για τη νέα κυβέρνηση του Βελγίου

Τέλος στην επτάμηνη πολιτική αβεβαιότητα αναμένεται να δώσει η νέα συμφωνία σχηματισμού κυβέρνησης. Τα ερωτήματα που παραμένουν όμως είναι:

• Πώς θα χειριστεί ο Ντε Βέβερ τον διχασμό μεταξύ Φλαμανδών και Βαλλόνων;
• Θα επιτύχει ο συνασπισμός «Αριζόνα» τις απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις;
• Θα ξεπεραστούν οι γλωσσικές και θεσμικές διαφορές στις Βρυξέλλες;

Το μόνο βέβαιο είναι ότι η νέα κυβέρνηση θα δοκιμαστεί άμεσα, καθώς πρέπει να αναλάβει δράση για την οικονομία, τη διοίκηση και τη σταθερότητα του ομοσπονδιακού κράτους.