Με αφορμή τη σημερινή πρώτη ψηφοφορία στη Βουλή για την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας, το INPOLITICS σας παροσιάζει τους Προέδρους της Δημοκρατίας, τα παρασκήνια και την εκλογή τους.
Από τον Τσάτσο στον Καραμανλή και τους συναινετικούς Προέδρους των τελευταίων δεκαετιών, όλες οι αναμετρήσεις στη Βουλή για την εκλογή των Προέδρων της Δημοκρατίας παρουσίαζαν πάντοτε τόσο θεσμικό, όσο και έντονα πολιτικό ενδιαφέρον.
Μιχαήλ Στασινόπουλος
Ξεκινώντας από το 1974, ύστερα από το δημοψήφισμα που οδήγησε στην εγκαθίδρυση της αβασίλευτης δημοκρατίας, προσωρινός ΠτΔ εξελέγη με την πρώτη εκλογική διαδικασία ο Μιχαήλ Στασινόπουλος, συγκεντρώνοντας 206 ψήφους. Ήταν διάδοχος του Φαίδωνα Γκιζίκη, ο οποίος παρέμεινε προσωρινά στην Προεδρία μετά την πτώση της δικτατορίας.
Κωνσταντίνος Τσάτσος
Συνεχίζοντας, με τη θέσπιση και τη θέση σε ισχύ του νέου Συντάγματος της χώρας, ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας, εξελέγη ο Κωνσταντίνος Τσάτσος, έχοντας της στήριξη της Νέας Δημοκρατίας και συγκεντρώνοντας 120 ψήφους. Αντίπαλος του ήταν ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, ο οποίος έχαιρε της στήριξης της Ένωσης Κέντρου – Νέων Δυνάμεων, σε μια ψηφοφορία που ΠΑΣΟΚ και Ενωμένη Αριστερά ψήφισαν λευκό.
Κωνσταντίνος Καραμανλής
Το Κωνσταντίνο Τσάτσο διαδέχθηκε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, το 1980, αφού πρώτα παραιτήθηκε από την Πρωθυπουργία. Η εκλογή του επιτεύχθηκε ύστερα από τρεις ψηφοφορίες. Στην πρώτη συγκέντρωσε 179 ψήφους, στη δεύτερη 181 και στην τρίτη 183. Το ΠΑΣΟΚ απείχε και από τις τρεις, ενώ το ΚΚΕ ψήφισε λευκό. Η Εθνική Παράταξις ήταν υπέρ του, ενώ οι βουλευτές της ΕΔΗΚ δεν είχαν ξεκάθαρη τοποθέτηση.
Η επεισοδιακή εκλογή του Χρήστου Σαρτζετάκη
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι Προεδρικές εκλογές του 1985. Η διαδικασία εκλογής εκείνου του έτους, δικαίως λογίζεται από πολλούς ως η πιο επεισοδιακή από όλες. Η ρήξη της 9ης Μαρτίου που προκλήθηκε από την απόφαση του τότε Πρωθυπουργού, Ανδρέα Παπανδρέου, να προτείνει τον Αρεοπαγίτη Χρήστο Σαρτζετάκη ως ΠτΔ, η επικείμενη Συνταγματική Αναθεώρηση με ταυτόχρονη κατάργηση πολλών εκ των υπερεξουσιών του ΠτΔ, η απομάκρυνση του Καραμανλή από την Προεδρία, καθώς και η επιλογή του Σαρτζετάκη, ο οποίος είχε άρρηκτη σύνδεση με την υπόθεση για τη δολοφονία Λαμπράκη, προκάλεσαν πολιτικό σεισμό.
Από τις τρεις ψηφοφορίες που ακολούθησαν, ανέκυψαν δικαστικά προβλήματα στις δύο, τα οποία είχαν να κάνουν με την ψήφο του Προέδρου της Βουλής, Ιωάννη Αλευρά, (ο οποίος ασκούσε καθήκοντα Αναπληρωτή Προέδρου ύστερα από την παραίτηση Καραμανλή), καθώς και με το χρώμα των ψηφοδελτίων της μυστικής ψηφοφορίας. Συγκεκριμένα στην πρώτη ψηφοφορία συγκεντρώθηκαν 184 ψήφοι υπέρ του Σαρτζετάκη, τον οποίο στήριζαν ΠΑΣΟΚ και ΚΚΕ, ενώ βρέθηκαν και δύο λευκά. Δεδομένης της αποχής της ΝΔ, τα λευκά προέρχονταν από την κυβερνητική παράταξη. Έτσι, στη δεύτερη ψηφοφορία μοιράστηκαν έγχρωμα ψηφοδέλτια, κάτι το οποίο προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από την αντιπολίτευση, καθώς και διαμαρτυρίες για ξεκάθαρη παραβίαση της μυστικής ψηφοφορίας. Ο βουλευτής μάλιστα της ΝΔ, Ελευθέριος Καλογιάννης, άρπαξε την κάλπη από την αίθουσα Ολομέλειας και κρατώντας την στα χέρια του προσπάθησε να τη μεταφέρει στην αίθουσα των γραφείων της Νέας Δημοκρατίας. Στα παράπονα της αντιπολίτευσης για τη νομιμότητα της διαδικασίας, ο Προεδρεύων Πντιπρόεδρος Μιχαήλ Στεφανίδης απάντησε ότι το Σύνταγμα απαιτεί τα ψηφοδέλτια να είναι ομοιόμορφα, όμως πουθενά δεν αναφέρει ότι πρέπει να είναι και ομοιόχρωμα. Στη δεύτερη ψηφοφορία ο Χρήστος Σαρτζετάκης συγκέντρωσε 181 ψήφους, ενώ στην τρίτη και τελευταία 180 ψήφους, την οριακή δηλαδή πλειοψηφία που απαιτείται από το Σύνταγμα.
Ενόσω συνέβαιναν αυτά εντός της Βουλής, έξωθεν της είχε συγκεντρωθεί πλήθος από φανατικούς οπαδούς του ΠΑΣΟΚ οι οποίοι κρατούσαν στα χέρια τους την εφημερίδα Αυριανή και φώναζαν υβριστικά και απαξιωτικά συνθήματα κατά του Καραμανλή.
Μετά την εκλογή Σαρτζετάκη, η Νέα Δημοκρατία αμφισβήτησε το δικαίωμα ψήφου του Προέδρου της Βουλής, Ιωάννη Αλευρά, καθώς ασκούσε καθήκοντα Προέδρου της Δημοκρατίας αναπληρώνοντας τον παραιτηθέντα Κωνσταντίνο Καραμανλή.
Ο καθηγητής Γεώργιος Κασιμάτης και ο νεαρός τότε Ευάγγελος Βενιζέλος υποστήριξαν την ερμηνεία του Συντάγματος που τελικά επικράτησε πολιτικά, ότι δηλαδή ο Πρόεδρος της Βουλής που αναπληρώνει τη χηρεύουσα θέση του Προέδρου της Δημοκρατίας έχει δικαίωμα να ψηφίσει ως βουλευτής κατά τη διαδικασία εκλογής του νέου Προέδρου. Η υπόθεση έφτασε και στη δικαιοσύνη, με την ολομέλεια του ΣτΕ να κρίνει το απαράδεκτο του ευθέως δικαστικού ελέγχου της εκλογής του Προέδρου και το Μονομελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών να κρίνει ότι η εκλογή Προέδρου υπήρξε παράτυπη και ισοδυναμούσε με κατάλυση της λαϊκής κυριαρχίας, ενώ θεώρησε ότι η επακόλουθη πολιτική νομιμοποίηση δεν ήταν αρκετή ώστε να αναιρέσει την αντισυνταγματικότητα της πράξης.
Κατά τη Συνταγματική Αναθεώρηση του 1986 η μυστική ψηφοφορία αντικαταστάθηκε από ονομαστική.
Η δεύτερη θητεία του Κωνσταντίνου Καραμανλή
Τον Χρήστο Σαρτζετάκη διαδέχθηκε το 1990, αναλαμβάνοντας για δεύτερη φορά το αξίωμα, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, ο οποίος εξελέγη κατά την πέμπτη ψηφοφορία με 153 ψήφους, αφού πρώτα προηγήθηκε διάλυση της Βουλής, δεδομένης της αποτυχίας να εκλέξει ΠτΔ σε τρεις ψηφοφορίες. Το ΠΑΣΟΚ υποστήριξε τον Ιωάννη Αλευρά και ο Συνασπισμός τον Κωνσταντίνο Δεσποτόπουλο. Η επιστροφή Καραμανλή στην Προεδρία ήταν απαίτηση της βάσης της ΝΔ, που ήταν το πρώτο κόμμα, ωστόσο κανείς εκ των Κωνσταντίνο Μητσοτάκη και Ανδρέα Παπανδρέου δεν ήταν χαρούμενοι με την επιστροφή του.
Κωστής Στεφανόπουλος και Κάρολος Παπούλιας
Το 1995, Πρόεδρος της Δημοκρατίας εξελέγη ο Κωστής Στεφανόπουλος, συγκεντρώνοντας 181 ψήφους και στις τρεις ψηφοφορίες που πραγματοποιήθηκαν και ο ο οποίος πραγματοποίησε δύο διαδοχικές θητείες, αφού το 2000 επανεξελέγη συγκεντρώνοντας 269 ψήφους. Το 2005 τον διαδέχθηκε ο Κάρολος Παπούλιας, ο οποίος επίσης ανέλαβε την Προεδρία της Δημοκρατίας για 10 σερί έτη, συγκεντρώνοντας 279 ψήφους την πρώτη 5ετια και 266 τη δεύτερη. Οι 279 ψήφοι που κατάφερε να αποσπάσει ο κ. Παπούλιας αποτελούν και τις περισσότερες ψήφους που έχει ποτέ συγκεντρώσει υποψήφιος ΠτΔ.
Προκόπης Παυλόπουλος
Στις 17, 23 και 29 Δεκεμβρίου 2014 η Βουλή δεν κατάφερε να εκλέξει Πρόεδρο της Δημοκρατίας, έτσι η Ελλάδα οδηγήθηκε σε βουλευτικές εκλογές στις 25 Ιανουαρίου του 2015.
Στις 17 Φεβρουαρίου προτάθηκε από τις κοινοβουλευτικές ομάδες των Ανεξαρτήτων Ελλήνων και του ΣΥΡΙΖΑ ο Προκόπης Παυλόπουλος, ο οποίος είχε τη στήριξη και τη Νέας Δημοκρατίας. Επίσης από τις κοινοβουλευτικές ομάδες του Ποταμιού και του ΠΑΣΟΚ προτάθηκε ο Νίκος Αλιβιζάτος. Ο Παυλόπουλος έλαβε 233 ψήφους, ο Αλιβιζάτος 30 και παρών ψήφισαν 32 βουλευτές. Πρόεδρος εξελέγη ο Προκόπης Παυλόπουλος.
Κατερίνα Σακελλαροπούλου
Τέλος, το 2020 εξελέγη για πρώτη φορά στη ιστορία του θεσμού γυναίκα Πρόεδρος της Δημοκρατίας, η Κατερίνα Σακελλαροπούλου, η οποία στηρίχθηκε από την Νέα Δημοκρατία, τον ΣΥΡΙΖΑ και το Κίνημα Αλλαγής και συγκέντρωσε 261 ψήφους.
